Rosz ha-Szana Nowy Rok 5787

W piątek wieczorem, 11 września 2026 rozpoczął się żydowski Nowy Rok, jedno z najważniejszych żydowskich świąt – Rosz ha-Szana. Dwudniowe święto rozpoczyna się pierwszego dnia miesiąca Tiszri, siódmego miesiąca żydowskiego roku kalendarzowego. Zgodnie z tradycją żydowską jest to czas, w którym Bóg sądzi wszystkich ludzi. Dlatego Rosz ha-Szana jest okresem pokuty, refleksji i duchowego przygotowania do nowego roku. 

W tym czasie Żydzi zwracają się zarówno do Boga, jak i do bliskich oraz przyjaciół, prosząc o przebaczenie za wyrządzone krzywdy i przewinienia oraz o zapisanie na dobry rok w Księdze Życia. 

Źródłem tej tradycji jest Talmud. W traktacie Rosz ha-Szana (16b:12) czytamy o trzech księgach, w których zapisane są imiona ludzi: w jednej znajdują się imiona osób niegodziwych, w drugiej – sprawiedliwych, a w trzeciej – tych, którzy znajdują się w pośrednim stanie moralnym. Wszyscy tego dnia stają przed Bożym sądem. Sprawiedliwi zostają zapisani w Księdze Żywych, grupa pośrednia otrzymuje dziesięć dni na refleksję i pokutę – aż do Jom Kipur – a niegodziwi zostają „wymazani z Księgi Żywych”. 

Jednym z najbardziej charakterystycznych rytuałów Rosz ha-Szana jest dęcie w szofar, instrument wykonany z rogu zwierzęcego. Dźwięki szofaru rozbrzmiewają w różnych momentach modlitw; zwyczajowo każdego dnia oddaje się łącznie sto dźwięków.  

Choć dęcie w szofar jest biblijnym nakazem, ma również wymiar symboliczny. Jest niczym duchowa „pobudka”, wzywająca do zatrzymania się, refleksji i zmiany. Dźwięki szofaru wołają: „Śpiący, zbudźcie się ze snu! Rozważcie swoje drogi, pokutujcie i pamiętajcie o swoim Stwórcy” – jak pisał Majmonides w swoim dziele „Miszne Tora”. 

Z Rosz ha-Szana wiążą się również inne tradycje: uroczysta kolacja w pierwszą i drugą noc święta, spożywanie jabłek maczanych w miodzie (symbolizujących słodki rok) i ziaren granatu (jako licznych zasług i dobrych uczynków); oraz ceremonia taszlich, czyli symboliczne odrzucenie grzechów, odbywające się nad brzegiem naturalnego zbiornika wodnego. 

Z tej okazji Żydzi składają sobie życzenia:

Szana Tova. 

„LeSzana Towa u Metuka Tikatejwu” – obyśmy wszyscy zostali zapisani na Dobry i Słodki Rok!

Szabat, szabas, szabes. Chasydzi w Leżajsku

Szabas to dzień odpoczynku i duchowego odrodzenia. Szabas zaczyna się wraz z piątkowym zachodem słońca, a kończy z sobotnim. 

 

***

 

Składa się z trzech uczt – piątkowej wieczornej, sobotniej południowej i wieczornej. W tym dniu zbierają się rodzice i dzieci, by razem spożywać odświętny posiłek, modlić się i śpiewać. Przed Szabasem ortodoksyjni Żydzi dokonywali twila - rytualnej kąpieli w mykwie.

W piątek, na 20 minut przed zachodem słońca, pani domu zapala szabasowe świece, (dla konkretnych miast stosuje się poprawkę tak np. w Białymstoku zapala się świece 9 minut wcześniej niż w Warszawie.Pluszowy obrus i srebrne świeczniki były tradycją w żydowskiej rodzinie.Na szabasową kolację przygotowuje się gefilte fisz, czulent, chałkę. Kolację rozpoczyna się łamiąc chałkę, mocząc ją w soli i modląc się. Między posiłkami śpiewając.Ważnym jest zwyczaj palenia ziół w besamince .Żydzi nigdy nie jedzą wieprzowiny, ani owoców morza. Nie łączą potraw mlecznych i mięsnych, zachowując między tymi posiłkami pewien odstęp czasu. Mięso po mleku jeść można już po godzinie, natomiast mleko po mięsie w sześć godzin później.Ryby jedzą tylko takie, które mają ości.Na stół kładzie się dwa bochenki chleba i stawia kielich wina. Ojciec rodziny błogosławi te dary i podaje je pozostałym uczestnikom uroczystości.

"W piątek po zachodzie słońca nie można pracować, wszystkie domowe roboty należy zakończyć, nie wolno gotować, nie wolno nawet zapalać światła". Dlatego nieraz Żydzi, by nie złamać tego prawa, wynajmowali gojów , czyli nie-Żydów, którzy nie będąc związani takimi przepisami mogli wykonywać prace zabronione wyznawcom judaizmu. Oprócz wynajęciem szabes goja, istniała druga metoda obejścia zakazu pracy w szabas. Eruw polega na wykonywaniu czynności zakazanych w ściśle odgrodzonym miejscu (niegdyś w gettach w każdy szabas pojawiały się strefy rozciągające się od domu do domu znaczone sznurkiem, dlatego też chrześcijanie naśmiewali się z żydowskiego telegrafu). Zdarzało się dosłowne interpretowanie tego prawa: w szabat Żydzi trudniący się lichwą nie mogli dotykać pieniędzy, więc niektórzy owijali palce tkaniną i w ten sposób pozostawali w zgodzie z nakazem.

Chasydzi podczas szabasu głośno modlą się, jedzą, piją wódkę, tańczą, śpiewają. 

O zmroku, po zakończeniu szabasu pozwalają na robienie zdjęć. Niektórzy zaciągają się pierwszym od 24 godzin papierosem; w czasie szabasu nie wolno im nawet zapalić zapałki.

21 Adar 2026 Chasydzi w Leżajsku

10 marca 2026 wypada jorcajt, czyli 239. rocznica śmierci cadyka Elimelecha z Leżajska. Wg kalendarza żydowskiego to dzień 21 miesiąca Adar rok 5786.

Pielgrzymi z całego świata przybywają w tym czasie do Leżajska, aby modlić się i za pośrednictwem cadyka Elimelecha wypraszać łaski u Najwyższego. Modlą się również o pokój dla narodu izraelskiego i na całego Świata. Wierzą, że w tym szczególnym dniu ich modlitwy zostaną wysłuchane. Przy okazji poprzez modlitwy dziękują Bogu za pomyślność, za zdrowie.

**

Pierwsze grupy pielgrzymów zaczęły przybywać już 9 marca 2026 r.

 

***