Rosz ha-Szana Nowy Rok 5787

W piątek wieczorem, 11 września 2026 rozpoczął się żydowski Nowy Rok, jedno z najważniejszych żydowskich świąt – Rosz ha-Szana. Dwudniowe święto rozpoczyna się pierwszego dnia miesiąca Tiszri, siódmego miesiąca żydowskiego roku kalendarzowego. Zgodnie z tradycją żydowską jest to czas, w którym Bóg sądzi wszystkich ludzi. Dlatego Rosz ha-Szana jest okresem pokuty, refleksji i duchowego przygotowania do nowego roku. 

W tym czasie Żydzi zwracają się zarówno do Boga, jak i do bliskich oraz przyjaciół, prosząc o przebaczenie za wyrządzone krzywdy i przewinienia oraz o zapisanie na dobry rok w Księdze Życia. 

Źródłem tej tradycji jest Talmud. W traktacie Rosz ha-Szana (16b:12) czytamy o trzech księgach, w których zapisane są imiona ludzi: w jednej znajdują się imiona osób niegodziwych, w drugiej – sprawiedliwych, a w trzeciej – tych, którzy znajdują się w pośrednim stanie moralnym. Wszyscy tego dnia stają przed Bożym sądem. Sprawiedliwi zostają zapisani w Księdze Żywych, grupa pośrednia otrzymuje dziesięć dni na refleksję i pokutę – aż do Jom Kipur – a niegodziwi zostają „wymazani z Księgi Żywych”. 

Jednym z najbardziej charakterystycznych rytuałów Rosz ha-Szana jest dęcie w szofar, instrument wykonany z rogu zwierzęcego. Dźwięki szofaru rozbrzmiewają w różnych momentach modlitw; zwyczajowo każdego dnia oddaje się łącznie sto dźwięków.  

Choć dęcie w szofar jest biblijnym nakazem, ma również wymiar symboliczny. Jest niczym duchowa „pobudka”, wzywająca do zatrzymania się, refleksji i zmiany. Dźwięki szofaru wołają: „Śpiący, zbudźcie się ze snu! Rozważcie swoje drogi, pokutujcie i pamiętajcie o swoim Stwórcy” – jak pisał Majmonides w swoim dziele „Miszne Tora”. 

Z Rosz ha-Szana wiążą się również inne tradycje: uroczysta kolacja w pierwszą i drugą noc święta, spożywanie jabłek maczanych w miodzie (symbolizujących słodki rok) i ziaren granatu (jako licznych zasług i dobrych uczynków); oraz ceremonia taszlich, czyli symboliczne odrzucenie grzechów, odbywające się nad brzegiem naturalnego zbiornika wodnego. 

Z tej okazji Żydzi składają sobie życzenia:

Szana Tova. 

„LeSzana Towa u Metuka Tikatejwu” – obyśmy wszyscy zostali zapisani na Dobry i Słodki Rok!

Szabat, szabas, szabes. Chasydzi w Leżajsku

Szabas to dzień odpoczynku i duchowego odrodzenia. Szabas zaczyna się wraz z piątkowym zachodem słońca, a kończy z sobotnim. 

 

***

 

Składa się z trzech uczt – piątkowej wieczornej, sobotniej południowej i wieczornej. W tym dniu zbierają się rodzice i dzieci, by razem spożywać odświętny posiłek, modlić się i śpiewać. Przed Szabasem ortodoksyjni Żydzi dokonywali twila - rytualnej kąpieli w mykwie.

W piątek, na 20 minut przed zachodem słońca, pani domu zapala szabasowe świece, (dla konkretnych miast stosuje się poprawkę tak np. w Białymstoku zapala się świece 9 minut wcześniej niż w Warszawie.Pluszowy obrus i srebrne świeczniki były tradycją w żydowskiej rodzinie.Na szabasową kolację przygotowuje się gefilte fisz, czulent, chałkę. Kolację rozpoczyna się łamiąc chałkę, mocząc ją w soli i modląc się. Między posiłkami śpiewając.Ważnym jest zwyczaj palenia ziół w besamince .Żydzi nigdy nie jedzą wieprzowiny, ani owoców morza. Nie łączą potraw mlecznych i mięsnych, zachowując między tymi posiłkami pewien odstęp czasu. Mięso po mleku jeść można już po godzinie, natomiast mleko po mięsie w sześć godzin później.Ryby jedzą tylko takie, które mają ości.Na stół kładzie się dwa bochenki chleba i stawia kielich wina. Ojciec rodziny błogosławi te dary i podaje je pozostałym uczestnikom uroczystości.

"W piątek po zachodzie słońca nie można pracować, wszystkie domowe roboty należy zakończyć, nie wolno gotować, nie wolno nawet zapalać światła". Dlatego nieraz Żydzi, by nie złamać tego prawa, wynajmowali gojów , czyli nie-Żydów, którzy nie będąc związani takimi przepisami mogli wykonywać prace zabronione wyznawcom judaizmu. Oprócz wynajęciem szabes goja, istniała druga metoda obejścia zakazu pracy w szabas. Eruw polega na wykonywaniu czynności zakazanych w ściśle odgrodzonym miejscu (niegdyś w gettach w każdy szabas pojawiały się strefy rozciągające się od domu do domu znaczone sznurkiem, dlatego też chrześcijanie naśmiewali się z żydowskiego telegrafu). Zdarzało się dosłowne interpretowanie tego prawa: w szabat Żydzi trudniący się lichwą nie mogli dotykać pieniędzy, więc niektórzy owijali palce tkaniną i w ten sposób pozostawali w zgodzie z nakazem.

Chasydzi podczas szabasu głośno modlą się, jedzą, piją wódkę, tańczą, śpiewają. 

O zmroku, po zakończeniu szabasu pozwalają na robienie zdjęć. Niektórzy zaciągają się pierwszym od 24 godzin papierosem; w czasie szabasu nie wolno im nawet zapalić zapałki.

21 Adar 2026 Chasydzi w Leżajsku

10 marca 2026 wypada jorcajt, czyli 239. rocznica śmierci cadyka Elimelecha z Leżajska. Wg kalendarza żydowskiego to dzień 21 miesiąca Adar rok 5786.

Pielgrzymi z całego świata przybywają w tym czasie do Leżajska, aby modlić się i za pośrednictwem cadyka Elimelecha wypraszać łaski u Najwyższego. Modlą się również o pokój dla narodu izraelskiego i na całego Świata. Wierzą, że w tym szczególnym dniu ich modlitwy zostaną wysłuchane. Przy okazji poprzez modlitwy dziękują Bogu za pomyślność, za zdrowie.

**

Pierwsze grupy pielgrzymów zaczęły przybywać już 9 marca 2026 r.

 

***

21 adar 2025 Chasydzi w Leżajsku przy grobie cadyka Elimelecha

21 adar czyli 21 marca 2025 wypada jorcajt czyli rocznica śmierci cadyka Elimelecha z Leżajska. Już dzień wcześniej chasydzi zjechali do Leżajska modlić się przy grobie cadyka. Część chasydów świętowała przy okazji szabat / szabas/ shabbat.

 

***

 

*** 

 

*** 

 

***

 

***

**

**

**

**

**

**

zobacz też:

The grave of tzadik Elimelech

Chasydzi shabbat shalom

Gideon Nissenbaum

21 Adar 2025

Śpiew chasydów 21 Adar 2025

Tora

Chanuka

Chanuka

Eksponaty Wystawy Historycznej Muzeum Ziemi Leżajskiej.

Menora, z lewej Mezuza – zwitek pergaminu z naniesionymi dwoma fragmentami Tory (Księga Powtórzonego Prawa).

ŻYDOWSKIE TRADYCJE -- CHANUKKAH; GENEZA

Zaczyna sie w tym roku 25-go grudnia o zachodzie slonca, wiec przypadkowo wspólnie z Wigilia.  Opowiada Sabi Baral ba Facebooku: 

https://www.facebook.com/share/a62JmYtXMroxFw9P/

PO PIERWSZE, CHANUKKAH NIE JEST ZYDOWSKIM ODPOWIEDNIKIEM BOZEGO NARODZENIA; te swieta dziela ze soba tylko, i przypadkowo, pore roku.  Wszelkie uwspolniajace symbolizmy, takie jak drzewka chanukkowe, sa mylne i mylace.

Wiekszosc -- a moze wszystkie -- swieta chrzescijanskie czcza Boga. Swieta zydowskie natomiast sa o ludziach; zwykle nawiazuja do rytmu zycia lub do wydarzen historycznych. I tak CHANUKKAH UPAMIETNIA REWOLTĘ PRZECIWKO GREKOM KTORZY OKUPOWALI JUDEĘ, lata 167-160 BCE.

PO DRUGIE, Grecy nie byli zlymi okupantami.  Nie wtracali sie, byli tolerancyjni, dali zyc w spokoju i w dostatku. Starli sie w koncu o pojęcie Boga -- take byla geneza tej zydowskiej rewolty.

POLITEIZM STAROZYTNEJ GRECJI kształtował swoich bogów na podobienstwo ludzi. Ich Bogowie pełni byli ludzkich wad i namiętności, zdominowani przez seks i żądzę władzy. Wierzyli w to co piekne i widzialne. Czlowieka cenili głównie za jego urodę i naturalne dary takie jak siła, odwaga, spryt, zdolności artystyczne, militarne, lub sportowe. Pili, bawili sie, mordowali kalekie i brzydkie dzieci... 

ŻYDOWSKI BÓG natomiast, jeden jedyny, gdzieś poza Naturą, twórca tej Natury, jest istota duchową, łączącą w sobie trudne cechy sprawiedliwości i umiejętności wybaczania. Każdy człowiek bez wyjątku, nawet najbardziej upośledzony i brzydki, nosi w sobie nieskończoną wartość. Jego ocena nie zależy od tego, jakie zdolności i cechy otrzymał w darze od losu, bez wysiłku, ale od tego, jak traktuje innych ludzi, czyli odbywa się według kryteriów etycznych.  A Greccy bogowie byli widzialni i prezentowani jako ta najlepsza, wyidealizowana wersja człowieka.

Ten abstrakcyjny, niewidzialny żydowski Bóg denerwował Greków, a stąd już krok do oskarżeń o czary, o rzucanie klątw, zadawanie uroków, i potajemne rytuały. Po raz pierwszy w historii notujemy OSKARŻENIE O MORD RYTUALNY. Antioch Epifanes zakazuje Żydom obrzeżania, a Ci którzy łamali ten zakaz, poddawani byli publicznym egzekucjom wraz z dziećmi. Później pod grozba kary smierci zakazano obchodzenia Shabbatu. W koncu w 167 roku p.n.e. Antioch wydał dekret o zniesieniu Prawa Tory.  I wtedy, pod przywodstwem Matatiasza Hasmona wybuchło powstanie, kontynuowane przez jego syna Judę Machabeusza. Po latach walki Żydzi wyparli Greków z Judei.

Warto zauwazyc ze, historycznie, powstanie to bylo REWOLTA W OBRONIE PIERWSZEGO I JEDYNEGO WTEDY MONOTEIZMU na światową skalę.  Judaizm trwal juz ponad 3,000 lat; chrzescijanstwo narodzilo sie okolo 200 lat pozniej, a islam 600 lat po chrzescijanstwie.

PO TRZECIE, legenda. Po oczyszczeniu Świątyni kapłani stwierdzili, że zapas oleju do świecznika świątynnego wystarczy tylko na jeden dzień. Jednak, w cudowny sposób, olej ten palił się aż przez osiem dni. I tak świętujemy Chanukkah, przez 8 dni. 

Samo slowo, Chanukkah oznacza "poświęcenie" (consecration). Ale slowo jest rowniez akronimem hebrajskiego chanu („odpoczywali”) i liter kaf i he, ktorych wartość wynosi odpowiednio 20 i 5, czyli razem nazwę odczytuje się jako „odpoczywali dwudziestego piątego”. I tak obchodzimy swięto, poczawszy od 25 dnia miesiąca kislew, co w tym roku zbiega sie z 25-tym grudnia.

Chcialabym jeszcze napisac jeszcze o swieczniku, o dreidlach, i o tradycyjnych potrawach... 

Źródło: https://www.facebook.com/share/a62JmYtXMroxFw9P/

Yom Kipur, Jom Kipur, Sądny Dzień

 Yom Kipur, Jom Kipur - jedno z najważniejszych świąt żydowskich o charakterze pokutnym. Ustanowione przez Mojżesza. Nazywane bywa Najważniejszą Sobotą - "Sobotą Sobót" – „Szabatem Szabatów”.

 

Przypada dziesiątego dnia miesiąca tiszri. W 2024 Yom Kipur wypada 11-12 października.

Jom Kipur kończy okres „10 dni pokuty” (Jamim Noraim), rozpoczynający się w Nowy Rok czyli Święto Trąbek zwane Rosz ha-Szana. 

W Od zachodu słońca pierwszego dnia (czyli w wigilię) do zachodu dnia następnego obowiązuje całkowity zakaz pracy i ścisły post. Zakazane jest mycie się, namaszczanie ciała, odbywanie stosunków seksualnych, a nawet noszenie -skórzanego obuwia. W Izraelu w dniu święta Jom Kipur zamiera ruch drogowy i lotniczy, a nawet komunikacja publiczna. Większość mieszkańców powstrzymuje się w ten dzień od podróży. Stacje telewizyjne i radiowe zawieszają transmisje.

W 1973 roku, w dniu żydowskiego święta Jom Kipur rozpoczęła się Wojna Yom Kipur.  Połączonych siły Egiptu i Syrii najechały wówczas półwysep Synaj i Wzgórza Golan, które pozostawały pod kontrolą Izraela od czasu wojny sześciodniowej w 1967 roku.

Yaakov Wasilewicz "Bo jesteś Żydem" - czyli jak zaczęła się moja żydowska droga

Kompozytor i piosenkarz religijnych pieśni żydowskich w języku hebrajskim i angielskim; tłumacz polsko-angielski oraz od czasu do czasu dziennikarz gazety Hamodia na Brooklynie, NY i The Jewish Home wydawanej na Long Island, Queens i Brooklynie. 

W naszym wyobrażeniu zazwyczaj tradycje przekazywane są świadomie i celowo ale okazuje się, że nie zawsze. Nie zawsze zdajemy sobie sprawę z tego, że to z czym i jak dorastaliśmy było częścią “mesory”, tradycji przekazywanej z pokolenia na pokolenie. O niektórych rzeczach możemy wiedzieć i możemy zdawać sobie sprawę, a o niektórych nie. Dopiero może później w życiu dowiadujemy się z różnych innych źródeł, że to co było obecne w naszym codziennym życiu tak naprawdę było częścią tradycji. 

Co wiedzieli moi dziadkowie? 

Jakie tradycje przekazywali mojej mamie celowo a jakie nieświadomie? 

***

"Bo jesteś Żydem" - czyli jak zaczęła się moja żydowska droga. Jakiś czas temu zostałem poproszony do podzielenia się moją historią i historią mojej rodziny. Podczas spotkania mówiłem o życiu żydowskim w Polsce, moim i mojej rodziny (trzech pokoleń polskich Żydów (babci i dziadka przed wojną, podczas wojny i po wojnie; mojej mamy po wojnie do Marca 68 i po Marcu, i moim w latach 1988-2004 i mój związek z Polską i Judaizmem do dziś). Podczas rozmowy wspomniałem też o tym jak się czuje jako drugie pokolenie Marca 68, w jaki sposób Marzec 68 wpłynął na moje życie i na życie innych polskich Żydów. Jak to było dorastać jako Żyd w Częstochowie i jak się czułem ogólnie będąc Żydem? Dlaczego wyjechałem z Polski i czy to była słuszna decyzja? Każdy z nas ma inną historię. 

 Oto moja historia. Zapraszam do posłuchania:

***

 

https://youtu.be/O-pGVhTmIxo?si=n-4ELlVD715MhxV5 

Yaakov Wasilewicz W wieku 15 lat wyjechał z Polski do Nowego Jorku, gdzie rozpoczął religijną edukację w chasydzkiej jesziwie, religijnej szkole dla chłopców, Bobov na Brooklynie. Po dwóch miesiącach wyjechał z Brooklynu i rozpoczął naukę w Talmudical Academy of Baltimore, którą ukończył z wyróżnieniem w 2008 roku. Od 2008 roku do 2017 roku uczeń wyższej Jesziwy Bais Midrasz Shor Yoshuv w Nowym Jorku. Ukończył również studia wyższe z zakresu Psychologii i Edukacji na Uniwersytecie Touro w Nowym Jorku. Studiował też w Belz School of Jewish Music słynnej nowojorskiej Yeshiva University kształcąc swój głos pod kierunkiem znanego na całym świecie kantora Josepha Malovanego, który od 1973 roku pełni funkcję kantora prestiżowej synagogi na Piątej Alei w Nowym Jorku. 

Wszelkie pytania lub komentarze proszę kierować na adres: Jakub.Wasilewicz@gmail.com

**

 

 

***

Link do kanału YouTube:  Yaakov Wasilewicz (Yaakov W. Music)

Zobacz też:

• Pielgrzymowanie chasydów do Leżajska
• Chasydzi w Leżajsku - jorcajt Rebe Elimelecha 2017